Słowo Bushidō pochodzi od dwóch wyrazów: bushi – rycerz, samuraj oraz dō – droga, nauka, sposób i po złączeniu znaczy tyle co droga samuraja, rycerza. Oprócz tego słowo do tłumaczone jest także, jako powinność, moralność.

W ten sposób bushidō oznaczać może również “moralność samuraja”, “etykę rycerza”. Współczesne Karate-dō jest bardzo silnie związane z tradycją japońską. Jako “sztuka walki” posługuje się wartościami, które zostały zawarte w bushidō.

Bushidō – kodeks honorowy samuraja

Samuraj uważał bushidō za metodę doskonalenia cielesnego i duchowego. “Etyka rycerza” dawała im etyczną interpretację filozoficznego obrazu świata, uczyła samuraja “właściwego sposobu życia” w feudalnym społeczeństwie japońskim.

Wojownik wychowany w duchu bushidō powinien sam oceniać swoje działania i postępki, sprawiedliwie osądzać siebie w razie niegodnego postępku, naruszenia obowiązków lub powinności.

Plamę na honorze samuraj mógł zmyć tylko w jeden sposób – popełniając rytualne samobójstwo zwane “seppuku”. Za bushidō nie stały jakiekolwiek instytucje, które mówiłyby jak powinien żyć prawdziwy japoński wojownik.

GI | Uczciwość i sprawiedliwość

Bądź zawsze uczciwy w kontaktach z innymi ludźmi. Miej wiarę w sprawiedliwość, ale nie tą którą ustalają inni, lecz w płynącą z Twojego wnętrza. Dla prawdziwego samuraja nie ma żadnych odcieni szarości w kwestii uczciwości i sprawiedliwości. Jest tylko dobro lub zło.

REI | Uprzejma kurtuazja

Samurai nie ma powodu, aby być okrutnym. Nie musi nikomu udowadniać swojej siły. Samuraj potrafi być uprzejmy nawet w stosunku do wroga. Bez okazywania szacunku jesteśmy niczym zwierzęta. Samuraj jest szanowany nie tylko za swoją waleczność, ale także za swój stosunek do innych ludzi. Prawdziwa siła samuraja jest najbardziej widoczna w trudnych chwilach.

YU | Heroiczna odwaga

Wznieś się ponad ludzi, którzy boją się stanąć do walki. Chowając się jak żółw w swojej skorupie, nie żyją naprawdę. Samuraj musi mieć heroiczną odwagę. Często prowadzi go ona do niebezpiecznych sytuacji, ale też czyni jego życie pełnym i cudownym. Heroiczna odwaga nie jest ślepa, ale inteligentna i wielka.

MEIYO | Honor

Prawdziwy samuraj ma tylko jednego sędziego swojego honoru i jest nim on sam. Decyzje jakie podejmujesz i to, jaki ne mają wpływ na innych, ukazują kim naprawdę jesteś. Nie możesz się ukryć przed samym sobą.

JIN | Współczucie

Poprzez intensywny trening samuraj staje się szybki i silny. Nie jest jak inni ludzie. Rozwija swoją siłę, tak aby mogła ona służyć innym. Potrafi współczuć. Pomaga ludziom przy każdej okazji. Jeżeli okazja się nie pojawia, on sam ją znajduje.

MAKOTO | Szczerość aż do końca

Kiedy samuraj powie, że czegoś dokona, nie spocznie dopóki tego nine skończy. Nic go nie powstrzyma od dokończenia tego, co zaczął. Nie musi nikomu “dawać słowa”. Nie musi nikomu “przyrzekać”. Mówienie i działanie są dla niego tym samym.

CHU | Służba i lojalność

Gdy samuraj “coś” zrobi lub “coś” powie wie, że jest za “to” odpowiedzialny. Niezależnie od konsekwencji, które ta za sobą pociąga. Samuraj jest ogromnie lojalny wobec tych, za których odpowiada i pozostaje im wierny aż do końca.

Zasady Bushidō nie zostały zebrane w jeden określony zbiór reguł i wydrukowane w jakimś dziele literackim. U jego podstaw leżała siła przekonania, opinia społeczna, przykłady, rodzinne wychowanie i tradycja. Nie bez znaczenia była tu także moralna siła osób powszechnie uważanych za autorytety i upamiętnionych w średniowiecznej historii Japonii. Bushidō było moralnym kodeksem wojowników, który zawierał w sobie przede wszystkim elementy takich religii jak: buddyzm, konfucjanizm i shintō – narodowej religii Japonii.

W bezpośrednim związku z kodeksem samuraja była też medytacja Zen, wyrabiająca u wojownika pewność siebie i zimną krew w obliczu śmierci. Bushidō przejęło od Zen ideę surowej samokontroli. To właśnie panowanie nad sobą i swoimi emocjami uważane było powszechnie za najcenniejsze przymioty charakteru samuraja. Do głównych zasad samurajskiej moralności zaliczano: wierność wobec pana, męstwo, odwagę i bezpośrednio związany z tym wysoki kunszt wojenny; uczciwość i prawość, prostotę i powściągliwość, pogardę dla wygód osobistych i pieniędzy.

W moralnym kodeksie samurajów wielką wagę przywiązywano również do katakiuchi – krwawej zemsty. Wierność wobec suwerena wymagała, aby zniewaga wyrządzona panu została bezwzględnie pomszczona. Umiejętność panowania nad sobą i kierowania nad swoimi uczuciami była u samurajów doprowadzona do doskonałości. Równowaga duchowa była ideałem Bushidō.

O mistrzowskim opanowaniu własnych odczuć i olbrzymiej samokontroli świadczyć może chociażby obrzęd samobójstwa – seppuku. Odebranie sobie życia było uważane przez wojownika za najwznioślejszy czyn i najwyższy przejaw osobistego heroizmu.

Honor i sławę ceniono bardziej niż życie, dlatego kiedy na kartę stawiano jedno z tych pojęć, samuraj bez namysłu oddawał za nie życie. Nierzadko z powodu jednego słowa, które urażało dumę rycerza w ruch szły miecze. Z reguły takie starcia kończyły się śmiercią lub poważnym zranieniem jednego z walczących samurajów.

Bushidō wpajało wojownikom miłość do oręża. Broń miała dawać samurajowi poczucie pewności i jednocześnie poczucie odpowiedzialności. Zgodnie z etykietą rycerską pochopne posługiwanie się mieczem uważane było za ujmę na honorze. Po rewolucji 1868 roku i zniesieniu stanu rycerskiego, kodeks Bushidō również przestał istnieć. Jednak niektóre idee “drogi samuraja” można znaleźć jeszcze i dzisiaj w życiu Japończyków oraz grupach zajmujących się “sztukami walki”, zwłaszcza Karate-dō.

Na podstawie wielu źródeł